Lichtpuntje


Share Button

Lichtpuntje

 

door Sietse Werkman

SEKSUEEL EN RITUEEL MISBRUIK (4)

 

SEKSUEEL MISBRUIK EN HUWELIJKSPROBLEMEN – BOVENMENSELIJKE INSPANNING EN ‘HET ZWARTE GAT’

 

Jouw vrede is een vrucht
die groeit
en op zijn tijd
grove en fijne handen
verenigt in vrede

 

 

(Uit het D.V. dit jaar uit te komen boek: DE SCHEIDINGS-EPIDEMIE EN BIJBELSE HEELHEID – over huwelijken in verstand en in boosheid en de zoektocht naar de liefde van God)

 

Deel 1 http://boinnk.nl/132954/lichtpuntje-5/

 

Deel 2 http://boinnk.nl/133362/lichtpuntje-6/

 

Deel 3 http://boinnk.nl/133807/lichtpuntje-7/

 

 

 

 

De vorige keer (deel 3, zie link boven) zeiden we dat de veel voorkomende onbekendheid van het slachtoffer met de gevolgen van het misbruik, resulteert in onbegrip naar zichzelf en onbegrepen worden door de ander, ook de andere gezinsleden, en eveneens debet is aan de verwarring en teleurstelling die zo kenmerkend is voor slachtoffers.

BOVENMENSELIJKE INSPANNING EN ‘HET ZWARTE GAT’

 

Dit alles: het eerder genoemde diffuus en verbrokkeld beeld dat het slachtoffer van zichzelf heeft, de beschadiging van het vermogen tot vertrouwen  en de verwarring en de teleurstelling, alsmede de uitersten die er ook vaak zijn op seksueel gebied, heeft een zware impact op de huwelijksrelatie en het hele functioneren in en van het gezin.

Als al met veel zelfopoffering en wilskracht de relatie naar de partner en de kinderen een tijdlang goed of redelijk goed is geweest, zien we toch vaak grote moeite ontstaan als de eigen kinderen de leeftijdsfase bereiken waarin voor de ouder het misbruik begon. Vaak luidt dit het begin in, of is het het vervolg van het al eerder begonnen loslatingproces in de relatie naar de echtgenoot of echtgenote en veelal ook naar de kinderen.

Dit verklaart ook waarom het slachtoffer ogenschijnlijk zo gemakkelijk het gezin verlaat. Daarbij wordt er nog wel eens een gemakkelijk oordeel geveld over de partner en/of de kinderen. Je kunt echter niet geven wat je niet hebt, ofwel, wat je niet hebt meegekregen. Geven begint met (kunnen) ontvangen. Door de verstoring van ontwikkelingsfasen in het opgroeien, is, zoals we eerder al aangaven, het normale, gezonde proces van kunnen ontvangen en geven, verstoord. Het slachtoffer heeft er simpelweg de ‘tools’ en de ‘skills’, ofwel de handvatten niet voor, omdat het niet de mogelijkheid had deze voldoende te ontwikkelen. Vaak worstelt het slachtoffer al heel lang met het opbouwen van een band met de partner en met de kinderen.

Vaak heeft het slachtoffer juist een bijna bovenmenselijke prestatie geleverd, die na verloop van tijd niet meer op te brengen is. De situatie is op den duur verstikkend geworden. Het slachtoffer heeft zich vaak volledig opgeofferd en weggegeven, en voelt zich niets meer dan een lege huls, onmachtig er iets aan te doen, veelal door het gezin en de omgeving onbegrepen, alle zelfopoffering ten spijt. Het ziet niet meer hoe zijn of haar leven verder kan gaan in het gezin: “…als ik hier blijf stik ik of ga ik dood.” En de leegte of ‘het (zwarte) gat’, waar veel slachtoffers van spreken en in hun innerlijk ervaren, kan, naar de overtuiging van het slachtoffer, niet gevuld worden door de partner of de kinderen.

Iemand die niet weet welke complexe ‘processen’ zich in deze moeilijke huwelijks- en gezinssituaties voltrekken, kan gemakkelijk tot allerlei conclusies en zelfs veroordelingen komen. Voor de andere gezins- en familieleden, en direct betrokkenen, is het daarom van het grootste belang om zich afzijdig te houden van oordelen over het slachtoffer, zijn of haar partner en de kinderen. Dit veroorzaakt niet alleen nieuwe pijn en wonden, maar het bemoeilijkt ook in sterke mate het herstel van het gezin.

Veel opmerkingen over het slachtoffer en/of de partner kunnen op zich volkomen waar zijn als het niet beschadigde mensen betreft. Wat voor niet beschadigde mensen normaal is, kan voor het slachtoffer, en ook voor de partner, een uiterste krachtsinspanning vergen, en dat iedere dag weer. Vaak realiseert men zich niet dat een slachtoffer van misbruik de relatie totaal anders ervaren kan hebben, en dat de partner daar ook niet op een goede manier mee heeft kúnnen omgaan. Opmerkingen over onbegrip en niet naast elkaar staan, geven vaak weer wat men observeert, maar buitenstaanders en hen die geen of onvoldoende kennis hebben van deze complexe problematiek, kennen niet de machteloosheid van zowel het slachtoffer als de partner, en de vele frustraties die zij, ieder op zijn of haar manier, hebben ondervonden.

Hoe buitengewoon pijnlijk deze machteloosheid kan zijn, blijkt uit de reactie van een moeder die zich in een dergelijke situatie bevond: “Dit is het laatste wat ik wilde dat jullie zou overkomen, want zo voelde ik me als kind.”

Het belangrijkste in deze situaties is dat het slachtoffer eerlijk is, hoe moeilijk dat ook kan zijn. Als het slachtoffer geen andere uitweg ziet dan het gezin te verlaten, moet hier in alle eerlijkheid over gesproken worden. In veel situaties is niet de fout dat het slachtoffer is weggegaan, maar dat hij of zij niet eerlijk was over wat er met hem of haar aan de hand was.

Verwijten van het slachtoffer naar de naaste gezinsleden zijn daarbij heel begrijpelijk. Onmacht, frustratie en boosheid richt zich vaak op hen die het dichtst bij staan.

DESKUNDIGE BEGELEIDING

Daarom is in deze situaties goede deskundige hulp en begeleiding voor het slachtoffer, en ook voor de partner en de kinderen, van het grootste belang. De grote moeilijkheid daarbij is dat er vaak een grote angst is bij het slachtoffer voor deskundige hulp, omdat dan zal worden gesproken over het traumatische verleden. Het slachtoffer weet als geen ander hoe beangstigend dat is.

Het kan echter ook zijn dat de onwil om hulp te zoeken voortkomt uit de angst voor ontdekking als het slachtoffer nog steeds in een ontkenningsfase zit. Deze kan mede veroorzaakt worden als het slachtoffer de dader, om verschillende redenen, wil beschermen.

Een andere reden kan zijn dat veel slachtoffers met een ijzeren wilskracht alles op alles hebben gezet om hun huwelijk- en gezinsleven te doen slagen, waarbij het zo diep mogelijk wegstoppen van het verleden noodzakelijk was om dit vol te kunnen houden.

Tijdens het proces van hulpverlening is de steun en het begrip van familie en vrienden van groot belang. Opmerkingen als: Ik kan me toch niet voorstellen dat…, moeten gepareerd worden met: Dat kun je je ook niet voorstellen, want je hebt het niet meegemaakt. Hij of zij heeft nu alleen maar je onvoorwaardelijke liefde en steun nodig.

Het belangrijkste is dat de communicatie helder en duidelijk is. Er moet voldoende ruimte zijn voor het slachtoffer. Bij een goede begeleiding zal het naar de andere gezinsleden ook duidelijk zijn waarom deze ruimte gegeven moet worden en begrip moet worden getoond.

Hoewel we altijd voorzichtig moeten zijn met het trekken van vlotte conclusies en het neerzetten van harde algemene regels, moeten we dat zeker zijn met moeitevolle huwelijkssituaties. Terwijl we duidelijk moeten zijn over de heiligheid van het huwelijk, moeten we tegelijk alert zijn op wat er werkelijk speelt. We weten vaak niet of bovengenoemde zeer ernstige gevolgen van traumatische gebeurtenissen een rol spelen en daarom moeten we, als we betrokken raken bij deze problemen, ons goed (laten) informeren. Soms kan een situatie die duidelijk lijkt, buitengewoon complex en ernstig zijn. Juist als bovengenoemde ernstige problematiek een rol speelt, zal het, gezien de aard van de stoornis, erg moeilijk zijn om de feiten te achterhalen.

We mogen ons tegelijkertijd ook realiseren, dat misschien wel de belangrijkste karaktereigenschap van God, barmhartigheid en mededogen is. God is een God van mede-lijden. Hij heeft, in Christus, óm en vóór ons geleden en Hij lijdt ook nu met ons mee in ons lijden. Hij weet wat wij doormaken en we kunnen altijd bij Hem terecht. Daarom ook is het eerste wat wij moeten bieden een luisterend oor, waarbij veel geduld en het gebed om wijsheid onmisbaar zijn.

 

Volgende week het vijfde en laatste deel.